Katten zijn overal in ons leven te vinden. Op de bank, in de vensterbank, in je tijdlijn en het liefst ook op je toetsenbord. Logische vervolgvraag: hoeveel kattensoorten zijn er eigenlijk? Het voelt weleens alsof de variatie oneindig is, van mini tijgers tot langharige diva’s. Hier zetten we het overzichtelijk op een rij zodat je precies weet hoe het zit.
Wat bedoelen we met kattensoorten?
De term kattensoorten wordt in het dagelijks taalgebruik op twee manieren gebruikt. Soms gaat het over de wilde leden van de kattenfamilie Felidae, dus dieren als leeuwen, tijgers en lynxen. In andere gevallen bedoelen mensen de verschillende kattenrassen van onze huiskat, zoals de Maine Coon, Ragdoll of Britse Korthaar. Die twee betekenissen lopen vaak door elkaar, maar biologisch is het onderscheid simpel. De wilde katten zijn verschillende soorten binnen dezelfde familie. De rassen van huiskatten zijn varianten binnen één en dezelfde soort. In dit artikel behandelen we beide, zodat je het totaalplaatje hebt.
Hoeveel kattensoorten bestaan er in het wild?
Biologen delen alle katachtigen in bij de familie Felidae. Binnen die familie zijn op dit moment ongeveer 41 soorten erkend. Dat cijfer kan per bron een beetje schuiven, omdat nieuwe inzichten uit DNA onderzoek soms voor een andere indeling zorgen. Als een populatie genetisch duidelijk afwijkt, kan die tot een eigen soort worden verheven, en andersom kan een vermeende soort worden teruggezet naar de status van ondersoort. Toch is 41 een goed hanteerbaar en modern getal.
Grofweg valt Felidae uiteen in twee lijnen. Het geslacht Panthera omvat de bekende grote namen: leeuw, tijger, luipaard, jaguar en sneeuwluipaard. Daarnaast is er de veel grotere groep met kleinere soorten. Denk aan verschillende lynxen, de poema, cheeta, serval, ocelot en de Europese wilde kat. Leuk detail voor tijdens de pubquiz: de cheeta voelt als een grote kat, maar hoort niet bij Panthera en kan niet brullen zoals een leeuw of tijger dat kan.
Wat vaak verrast, is dat de meeste wilde kattensoorten geen reuzen zijn. Het merendeel is klein tot middelgroot. Denk aan dieren die qua formaat rond een forse huiskat zitten, met een leven dat zich grotendeels in dichte begroeiing afspeelt en met een dieet van kleine prooien.
Hoeveel daarvan zijn wild?
In die familie Felidae zit er precies één soort die met mensen is meegegaan: de huiskat. Alles bij elkaar kom je dus uit op ruwweg 40 wilde kattensoorten en 1 gedomesticeerde soort. De huiskat leeft weliswaar vaak half vrij in dorpen en steden, maar hoort biologisch nog steeds bij die ene gedomesticeerde soort.
Hoeveel kattenrassen zijn er?
Kattenrassen zijn iets anders dan soorten. Een ras is een door mensen geselecteerde lijn binnen dezelfde soort, met vaste kenmerken in uiterlijk en soms gedrag. Het aantal erkende rassen verschilt per organisatie. Grote kattenverenigingen zoals TICA, CFA en FIFe hanteren hun eigen lijsten. Tel je die bij elkaar op, dan kom je wereldwijd uit tussen grofweg 40 en 70 rassen. Sommige overzichten lopen hoger op, vooral wanneer zeldzame of regionale rassen en rassen in ontwikkeling worden meegerekend.
Bekende rassen zijn bijvoorbeeld Maine Coon, Britse Korthaar, Pers, Bengaal, Siamese kat, Ragdoll en Noorse Boskat. Ondanks de enorme variatie blijven dit allemaal leden van dezelfde soort. Een raskat met stamboom en een rood witte asielkat delen dus hetzelfde etiket in de biologie.
Hoe heet de soort van de huiskat?
De huiskat heet Felis catus. Daarmee staat die soort netjes naast andere kleine katachtigen in hetzelfde geslacht Felis. Belangrijk verschil om te onthouden: een soort is een biologische categorie in de natuur, een ras is een door mensen gemaakte selectie binnen zo’n soort. Wie praat over kattenrassen, praat dus over variatie binnen Felis catus en niet over verschillende soorten.
Waar komt de huiskat vandaan?
Onze huiskatten stammen af van de Afrikaanse wilde kat, meestal aangeduid als Felis lybica. Duizenden jaren geleden raakten mens en kat aan elkaar gewend in landbouwgebieden waar graanvoorraden muizen aantrokken. Voor de kat lag er een rijk gedekte tafel vol knaagdieren. Voor de mens was de muizenjager meer dan welkom. Vanuit het Midden Oosten en Noord Afrika reisden katten mee met handel en scheepvaart en verspreidden ze zich over Europa en verder.
Gericht fokken naar uiterlijk en karakter kwam pas veel later goed op gang. Zo ontstonden rassen met lange vachten, bijzondere patronen of een uitgesproken bouw, maar het fundament bleef hetzelfde: Felis catus met een talent voor sociaal leven in de nabijheid van mensen en een onverminderd jachtinstinct.
Waarom verschillen de aantallen per bron?
Wie verschillende bronnen naast elkaar legt, ziet dat het aantal kattensoorten in de natuur soms iets afwijkt. Dat komt vooral door voortschrijdende wetenschap. Nieuwe genetische data kan laten zien dat populaties sterker of juist minder sterk van elkaar verschillen dan gedacht. Taxonomen passen de indeling daarop aan. Bij kattenrassen speelt nog iets extra’s. Verenigingen hanteren eigen standaarden en eisen voor erkenning. Een ras dat bij de ene club volledig is goedgekeurd, kan bij een andere nog in de wachtkamer staan. Tel daarbij op dat sommige rassen later worden samengevoegd of juist opgesplitst en je begrijpt waarom lijstjes aan verandering onderhevig zijn.
Welke wilde katten lijken op de huiskat?
Er zijn wilde soorten die qua formaat en uitstraling redelijk dicht bij de huiskat staan. De Europese wilde kat en de Afrikaanse wilde kat lijken op een forse cyper, met een dikke staart en een wat robuuster voorkomen. De junglekat is slanker en langbenig, maar valt zonder context voor een leek soms niet direct als wild te herkennen. Dat wil niet zeggen dat ze geschikt zijn als huisdier. Hun gedrag, behoeftes en stressdrempel verschillen fundamenteel van die van Felis catus, die duizenden jaren aan het leven bij mensen gewend is geraakt.
Veelgestelde vragen over kattensoorten
Zijn leeuwen en tijgers ook kattensoorten
Ja. Leeuw en tijger zijn volwaardige soorten binnen de familie Felidae. Het zijn dus echt kattensoorten, alleen niet van het formaat schootvriend.
Is een Maine Coon een andere soort dan een Europese korthaar
Nee. Beide zijn rassen binnen dezelfde soort Felis catus. De verschillen zitten in uiterlijk en soms in karakter, niet in de soort.
Bestaan er kruisingen tussen huiskatten en wilde katten
Soms wel. Enkele rassen hebben wilde voorouders, zoals de Bengaal met de Aziatische luipaardkat als verre stamvader. Moderne raskatten met zo’n achtergrond zijn echter generaties ver verwijderd van hun wilde verwant en worden als gewone huiskatten gehouden.
Zijn de meeste kattensoorten bedreigd
Een deel wel. Enkele grote en kleine katten staan als kwetsbaar of bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN, vaak door verlies van leefgebied, stroperij en conflicten met mensen. Soort en regio bepalen hoe zorgelijk de situatie is.
Samenvatting: hoeveel kattensoorten zijn er?
In de natuur worden ongeveer 41 katachtige soorten onderscheiden binnen de familie Felidae. Slechts één daarvan is gedomesticeerd, namelijk de huiskat Felis catus. Kijk je naar kattenrassen, dan varieert het aantal grofweg tussen 40 en 70, afhankelijk van welke kattenvereniging je volgt en of je rassen in ontwikkeling meetelt. De grote lijn is daarmee duidelijk. Veel wilde soorten, één gedomesticeerde soort en een bonte verzameling rassen die allemaal tot diezelfde soort behoren.
Verder lezen bij Katvragen
Zin in meer kattenkennis over gedrag, gezondheid, verzorging en fascinerende weetjes uit de kattenwereld? Op katvragen.nl vind je nog veel meer artikelen die je helpen je huistijger beter te begrijpen.