Je kat draait zijn kop weg bij de voerbak. Je probeert het nog eens, en nog eens. Op een gegeven moment bekruipt je de vraag of je moet gaan dwangvoeren. Je wilt helpen, maar je wilt geen fouten maken. Dwangvoeren kan het verschil maken, mits je het slim en veilig aanpakt. Hieronder lees je in begrijpelijke taal wat het is, wanneer het zin heeft, hoe je het uitvoert en wanneer je juist moet stoppen en de dierenarts moet bellen.
Wat is dwangvoeren bij een kat
Dwangvoeren betekent dat je je kat helpt aan voeding wanneer hij niet zelfstandig genoeg eet. Dat kan op verschillende manieren.
• Met een spuitje zonder naald met vloeibare of gepureerde voeding die je heel rustig in de mondhoek geeft
• Door kleine hapjes met de hand aan te bieden, bijvoorbeeld zachte voeding op je vinger
• Via een sonde die door de dierenarts wordt geplaatst, zoals een neussonde of slokdarmsonde
Dat laatste klinkt ingrijpend, maar als eten langer niet lukt is een sonde vaak juist veiliger en minder stressvol dan telkens proberen te voeren. Dwangvoeren is dus geen paar brokjes erin schuiven, het is een doordachte noodmaatregel om tekorten te voorkomen.
Wanneer is dwangvoeren nodig
Katten lopen snel risico als ze te weinig eten, zeker wanneer ze wat zwaarder zijn of al ziek zijn. Tijdelijk dwangvoeren kan helpen bij situaties als deze.
• Je kat eet al 24 uur niet, bij kittens of kwetsbare dieren bel je eerder
• Je kat wil wel maar kan niet door pijn in de bek of gebit
• Misselijkheid door ziekte, medicatie of stress
• Herstel na een operatie of narcose
• Risico op leververvetting bij katten die stoppen met eten
Zie dwangvoeren als een brug. Ondertussen zoek je met je dierenarts naar de oorzaak van het slechte eten. Zonder oorzaak aan te pakken blijft het tobben.
Wanneer moet je juist niet dwangvoeren
Soms richt je met de beste bedoelingen onbedoeld schade aan. Stop en bel je dierenarts in de volgende situaties.
• Verslikken of benauwdheid, bijvoorbeeld hoesten, proesten, moeizaam ademen, blauwige tong
• Ernstige sloomheid of nauwelijks reageren
• Herhaald braken of heftige diarree
• Zoveel weerstand en stress dat het onveilig wordt voor kat en mens
Stress is niet alleen vervelend, het maakt katten echt zieker. Wordt het een worsteling, dan is er een beter plan nodig, zoals pijnstilling, anti misselijkheidsmedicatie, eetlustopwekkers of sondevoeding.
Waarom stopt een kat met eten
Kieskeurigheid wordt vaak genoemd, maar er zit meestal meer achter. Veelvoorkomende oorzaken zijn onder meer:
• Gebitsproblemen of ontstoken tandvlees
• Misselijkheid door nierziekte, leverproblemen of alvleesklierontsteking
• Pijn elders in het lichaam
• Koorts of een infectie
• Obstipatie
• Stress door verandering in huis of ruzie met een andere kat
• Verandering van voer of plek van de voerbak
• Haarballen of geïrriteerde maag
Een kat die ineens slecht eet, geeft een waarschuwing. Niet dagen afwachten, maar tijdig schakelen.
Zo pak je dwangvoeren veilig en rustig aan
Heb je met je dierenarts afgestemd dat je mag overbruggen, werk dan met een duidelijk plan. Rust, kleine stapjes en veiligheid staan voorop.
Stap 1 Kies geschikte voeding
Gebruik herstelvoer van de dierenarts of een smeuïg natvoer dat je fijn kunt pureren. Maak het lauw voor meer geur, voeg een beetje water toe voor de juiste dikte en pureer of zeef goed zodat er geen klontjes in het spuitje blijven hangen. Een iets dunnere mousse geeft vaak de minste strijd.
Stap 2 Geef met een spuitje in de mondhoek
Neem een kleine spuit zonder naald. Een spuitje van vijf milliliter werkt vaak prettig. Wikkel je kat eventueel in een handdoek zodat poten en nagels binnenboord blijven. Houd het hoofd recht, niet naar achteren gekanteld. Breng het spuitje voorzichtig in de mondhoek, net achter de hoektand. Geef een klein beetje per keer en wacht tot je kat slikt. Tussendoor even pauzeren scheelt stress en geknoei.
Stap 3 Werk met kleine porties over de dag
Een volle maag in één keer lokt misselijkheid en braken uit. Meerdere kleine momentjes verspreid over de dag zijn vriendelijker voor maag en darmen. Liefst veel korte sessies van een paar milliliter in plaats van één lange strijd.
Stap 4 Let scherp op tekenen van verslikken
Stop direct bij hoesten, proesten, paniek, borrelende ademhaling, voer dat via de neus terugkomt of een plots heel natte neus. Voeding in de luchtwegen kan een longontsteking veroorzaken. Dat wil je echt niet riskeren.
Hoeveel voer geef je bij dwangvoeren
De juiste hoeveelheid hangt af van gewicht, conditie en wat je kat nog zelf binnenkrijgt. Je dierenarts kan de dagbehoefte en het opbouwschema voor jouw kat berekenen. Enkele praktische richtlijnen helpen je op weg.
• Begin voorzichtig wanneer je kat al dagen slecht eet
• Bouw in twee tot drie dagen op naar de doelhoeveelheid
• Noteer hoeveel erin gaat en of er braak of diarree is
• Weeg je kat dagelijks als dat lukt, kleine schommelingen vertellen veel
Zie het als bijtanken. Te veel en te snel is vragen om problemen, gelijkmatig opbouwen geeft rust.
Dwangvoeren of eetlust opwekken
Het einddoel is altijd dat je kat weer zelf eet. Dat is minder stressvol en vaak gezonder voor de darmmotor. Probeer daarom in overleg met je dierenarts ook dit soort hulpmiddelen.
• Natvoer licht opwarmen zodat het sterker ruikt
• Een scheutje tonijnwater of bouillon zonder zout, ui of kruiden
• Variëren in textuur, bijvoorbeeld paté, mousse of kleine stukjes in saus
• Een rustige eetplek, liefst verhoogd en uit de loop
• Pijnstilling als pijn de boosdoener is, altijd via de dierenarts
• Medicatie tegen misselijkheid of een eetlustopwekker wanneer dat nodig is
Geef nooit menselijke pijnstillers of restjes met ui of knoflook. Dat is giftig voor katten.
Wanneer bel je met spoed de dierenarts
Twijfel je, dan bel je. Wacht zeker niet bij deze signalen.
• Niet eten gedurende 24 uur of langer, bij kittens en kwetsbare dieren sneller
• Niet drinken of tekenen van uitdroging, zoals plakkerig tandvlees
• Herhaald braken, buikpijn of een pijnlijke bek
• Sloomheid, zich verstoppen of duidelijk ander gedrag
• Snel gewichtsverlies of geelverkleuring van tandvlees of oogwit
Dwangvoeren zonder diagnose is een pleister, geen oplossing. Het kan even lucht geven, maar het onderliggende probleem moet boven tafel.
Veelgemaakte fouten bij dwangvoeren
Een korte checklist om valkuilen te vermijden.
• Te grote hoeveelheden in korte tijd geven
• Het hoofd achterover duwen waardoor voeding richting luchtpijp gaat
• Doorgeven terwijl de kat heftig spartelt of angstig is
• Denken dat een paar likjes voldoende zijn voor herstel
• Geen verslag bijhouden en daardoor signalen missen
Met aandacht en geduld voorkom je dat het voeren een gevecht wordt. Een rustige kat slikt beter en herstelt sneller.
Samenvatting en laatste advies
Dwangvoeren kan onmisbaar zijn wanneer een kat niet wil of kan eten. Het is een tijdelijke reddingslijn, geen blijvende oplossing. Kies geschikte voeding, werk met kleine porties, voer via de mondhoek en stop direct bij tekenen van verslikken of paniek. Tegelijkertijd zoek je naar de reden achter het slechte eten en vraag je tijdig hulp. Een kort telefoontje met de dierenarts kan het plan aanscherpen en veel onrust wegnemen. Beter één keer te vroeg schakelen dan spijt achteraf.