Je hoort ineens een lang, klaaglijk miauwen dat je normaal niet van je kat kent. Ze rolt over de grond, wrijft langs alles wat op haar pad komt en zoekt voortdurend jouw aandacht. Veel baasjes schrikken daar van. Gelukkig is het meestal geen ziekte. De kans is groot dat je poes krols is en dus vruchtbaar kan zijn. Hieronder lees je wanneer een poes vruchtbaar wordt, hoe je krolsheid herkent, hoe lang het duurt en wat je kunt doen als je geen kittens wilt.
Vanaf welke leeftijd is een poes vruchtbaar
De meeste poezen worden voor het eerst krols tussen de 5 en 9 maanden. Dat voelt vroeg, zeker als je kat er nog speels en jong uitziet. Er zijn uitzonderingen. Sommige poezen beginnen al rond 4 maanden, andere pas rond 10 tot 12 maanden.
Wat bepaalt wanneer krolsheid begint
Verschillende factoren spelen mee.
• Ras en bouw
Oosterse rassen zoals de Siamees starten vaak eerder. Grote, wat zwaardere rassen zoals de Maine Coon zijn soms later.
• Seizoen en daglicht
Katten reageren sterk op daglengte. Met meer licht komen de hormonen op gang. In Nederland is dat vooral in het voorjaar en de zomer. Binnenkatten die veel kunstlicht hebben, kunnen het hele jaar door cycli doormaken.
• Gezondheid en conditie
Een gezonde, goed gevoede poes komt sneller in haar cyclus. Ondergewicht of ziekte kan krolsheid vertragen. Reken er niet op dat een mindere conditie het voorkomt. Zodra het lichaam klaar is, gaat de natuur vaak zijn gang.
Wanneer in het jaar is een poes vruchtbaar
Buitenkatten en katten die veel daglicht zien worden meestal vruchtbaar van ongeveer februari tot en met september. In deze periode zie je de meeste krolsheden. Huiskatten met veel kunstlicht kunnen ook in de herfst en winter krols worden. Soms lijkt het seizoen voor hen nooit te stoppen.
Signalen van krolsheid die wijzen op vruchtbaarheid
Tijdens de krolsheid is je poes vruchtbaar en dat is doorgaans goed te merken. Veelvoorkomende signalen:
• Aanhoudend, hard miauwen, vaak vooral in de avond en nacht
• Over de grond rollen en zich kronkelen
• Kopjes geven, extra aanhankelijk gedrag, achter je aan lopen
• De achterhand omhoog duwen met de staart opzij wanneer je haar aait
• Rusteloos bij deuren en ramen, willen ontsnappen
• Soms sproeien of in huis plassen, al is dat bij poezen minder gebruikelijk dan bij katers
Bij poezen hoort meestal geen bloedverlies bij krolsheid. Het uitblijven van bloed zegt dus niets over vruchtbaarheid.
Hoe lang duurt krolsheid en in welke periode is ze vruchtbaar
Een krolse periode duurt gemiddeld 4 tot 10 dagen. In die dagen is je kat vruchtbaar. Katten zijn geïnduceerde ovulatoren. Dat betekent dat de eisprong vaak pas op gang komt door de paring. Na één of meerdere dekkingen volgt de eisprong meestal binnen een tot twee dagen.
Hoe vaak wordt een poes krols
Wordt je poes niet gedekt, dan kan ze na een korte pauze weer opnieuw krols worden. Die pauze is vaak 1 tot 3 weken. In het lichtseizoen kan dat betekenen dat je telkens opnieuw dezelfde onrust en het roepen hoort. Sommige poezen lijken bijna continu krols wanneer de dagen lang zijn of er veel kunstlicht is.
Wanneer is een poes het meest vruchtbaar
De hoogste kans op bevruchting ligt midden in de krolsheid. Door de paring komt de eisprong op gang en zijn vers vrijgekomen eicellen gedurende korte tijd bevruchtbaar. In de praktijk betekent dit dat een paar dekkingen in een tijdsbestek van een dag of twee al genoeg kunnen zijn om drachtig te raken.
Hoe snel kan een poes zwanger worden
Heel snel. Een korte ontsnapping naar buiten kan voldoende zijn. Bovendien kunnen poezen in één krolse periode door meerdere katers gedekt worden. Een nest kan daardoor kittens van verschillende vaders bevatten. De draagtijd is gemiddeld 63 tot 67 dagen. Met andere woorden, twee maanden later kun je al kittens verwachten.
Kan een poes vruchtbaar zijn zonder duidelijke signalen
Ja, dat komt voor. Niet elke poes is even uitgesproken. Bij stille krolsheid zie je subtielere signalen:
• Iets meer miauwen dan anders
• Meer aandacht vragen en rollen
• Onrustig slapen of juist plots veel poetsen
Twijfel je over wat je ziet, overleg dan met je dierenarts. Zeker wanneer je poes niet gecastreerd is en je geen nestje wilt riskeren.
Wat kun je doen als je geen kittens wilt
Er zijn drie praktische routes.
Binnen houden en goed beveiligen
Tijdens krolsheid lijkt je poes ineens over een zesde zintuig voor kieren en openingen te beschikken. Maak ontsnappen zo lastig mogelijk.
• Check horren en kiepramen op gaatjes of zwakke plekken
• Zet balkondeuren en tuindeuren extra bewust open en dicht
• Zorg voor afleiding met spel en voerpuzzels om de onrust te temperen
Dit verkleint de kans op een ongeplande dekking, maar biedt geen zekerheid zolang je kat intact is.
Castratie als betrouwbare oplossing
Bij poezen worden in de regel de eierstokken verwijderd. Daarmee stopt de krolsheid en kan ze niet meer drachtig worden. Veel dierenartsen adviseren castratie rondom 5 tot 6 maanden. Eerder kan ook, afhankelijk van ras, gewicht en thuissituatie. Bespreek het met je dierenarts, zeker als je poes al krols is of al eens is gedekt.
Castratie heeft extra gezondheidsvoordelen. De kans op een baarmoederontsteking verdwijnt en het risico op melkkliertumoren is het laagst wanneer de ingreep voor de eerste krolsheid plaatsvindt. Ook daarna is castratie nog steeds zinvol.
De poezenpil alleen in overleg en bij uitzondering
Er bestaan hormonen die krolsheid onderdrukken. Die zijn soms handig als tijdelijke noodoplossing, maar brengen bij langdurig gebruik risico’s met zich mee. Denk aan een hogere kans op melkkliertumoren, suikerziekte en baarmoederproblemen. Gebruik dit uitsluitend in overleg met je dierenarts en liever niet als vaste strategie.
Is het erg als een poes vaak krols is
Krolsheid is op zichzelf meestal niet gevaarlijk, maar het is wel intens. Je kat kan onrustig zijn, minder eten, afvallen of overmatig miauwen. Het is ook vermoeiend voor jou en je omgeving. Daarnaast blijft het risico op een ongeplande dekking bestaan zolang je poes niet gecastreerd is. Intacte poezen houden verder een levenslang risico op baarmoederontsteking. Daarom is castratie op termijn de meest diervriendelijke keuze wanneer je geen nestjes plant.
Veelgestelde vragen
Kan een poes al vruchtbaar zijn met 4 maanden
Het is zeldzaam, maar het gebeurt. Wacht daarom niet af wanneer je zeker weet dat je geen kittens wilt. Overleg tijdig met je dierenarts over castratie.
Wordt een poes elke maand vruchtbaar
Tijdens het lichtseizoen kan een poes om de paar weken krols worden. Bij veel kunstlicht kan dat ritme het hele jaar doorgaan.
Hoe weet ik zeker dat mijn poes krols is
De combinatie van hard roepen, rollen, aanhankelijkheid en de typische houding met de achterhand omhoog is heel herkenbaar. Bij twijfel kan je dierenarts beoordelen wat er speelt.
Mag je een poes laten castreren tijdens de krolsheid
Het kan. Sommige dierenartsen adviseren te wachten tot de krolsheid voorbij is omdat de doorbloeding dan rustiger is, anderen opereren ook tijdens de krolsheid. Wat verstandig is, hangt af van je kat en de planning in de praktijk.
Hoe lang na een dekking blijft een poes vruchtbaar
Rond de dekking vindt de eisprong plaats en kunnen eicellen korte tijd bevrucht worden. In die periode kan een poes door meerdere katers gedekt worden, wat kittens met verschillende vaders mogelijk maakt. Daarna sluit het vruchtbare venster snel.
Conclusie
De meeste poezen worden tussen 5 en 9 maanden voor het eerst krols. In Nederland vallen de vruchtbare periodes vooral in het voorjaar en de zomer, al kunnen binnenkatten door kunstlicht het hele jaar door krols worden. Een krolse periode duurt gemiddeld 4 tot 10 dagen en herhaalt zich zonder dekking vaak na 1 tot 3 weken. Wie geen kittens wil, kiest het best voor castratie. Dat voorkomt krolsheid, ongeplande nestjes en verkleint de kans op serieuze ziekten.
Zin in meer kattenkennis
Wil je meer heldere antwoorden op alledaagse vragen over katten, snuffel dan gerust verder tussen de andere artikelen op Katvragen. Je vindt er praktische tips die je meteen kunt gebruiken in huis.