Wat is het derde ooglid bij een kat?
Naast het boven en onderooglid hebben katten nog een extra beschermlaag in het oog. Dat is het derde ooglid, vaak ook knipvlies genoemd. In rust zit het weggevouwen in de binnenste ooghoek en zie je het niet. Het is dus geen foutje van de natuur. Het hoort bij het oog en heeft duidelijke taken.
Dit doet het derde ooglid voor je kat:
- Het schermt het oog af tegen stof, takjes en klappen
- Het helpt om traanvocht gelijkmatig te verdelen
- Het bevat afweercellen die ziekteverwekkers in en rond het oog tegengaan
Soms piept het kort tevoorschijn. Dat kan er wat vreemd uitzien, maar is niet meteen reden voor paniek.
Wanneer kan het knipvlies zichtbaar zijn zonder dat je kat ziek is?
Er zijn momenten waarop een gezond oog even een randje derde ooglid laat zien. Dat gebeurt vooral wanneer de oogspieren ontspannen of als er net een kleine prikkel is geweest.
Veelvoorkomende onschuldige situaties:
- Net wakker worden of slaperig zijn
- In diepe ontspanning soezen met halfopen ogen
- Een kort stressmoment na een spannende gebeurtenis
- Een lichte irritatie door stof of drogere lucht in huis
Trekt het binnen korte tijd weg en gedraagt je kat zich verder normaal, dan is het vaak geen probleem. Eten, wassen, spelen en op tijd naar de kattenbak zijn hier goede graadmeters.
Wanneer is een zichtbaar derde ooglid wel zorgelijk?
Blijft het derde ooglid langer staan, komt het veel terug of zie je duidelijke oogklachten, dan is het verstandig om alert te zijn. Het oog is gevoelig weefsel en kan snel achteruitgaan als er iets mis is.
Let op deze signalen:
- Knijpen met het oog of het oog dicht houden
- Roodheid, zwelling of veel tranenvloed
- Dikke, gekleurde uitvloeiing zoals geel of groen
- Wazige uitstraling of troebeling van het hoornvlies
- Sloom gedrag, minder eten of verstoppen
- Beide ogen laten tegelijk het derde ooglid zien en dit houdt aan
In deze situaties is afwachten geen goed idee. Neem contact op met je dierenarts en laat even meekijken.
Mogelijke oorzaken van een zichtbaar derde ooglid
Het waarom is grofweg in drie groepen te verdelen. Soms is het onschuldig, soms zit het probleem in het oog zelf en soms is het lichaam op een andere plek onrustig waardoor de ogen meereageren.
Onschuldige aanleidingen:
- Slapen of doezelen
- Korte stress of spanning
- Lichte irritatie door stof, wind of droge lucht
Ooggerelateerde oorzaken:
- Ontstoken bindvlies
- Een kras of schaaf op het hoornvlies
- Een klein vuiltje onder het ooglid
- Infecties door virussen of bacteriën
Algemene oorzaken in het lichaam:
- Maagdarmklachten of buikpijn
- Wormen of andere parasieten
- Uitdroging
- Koorts of algehele malaise
- Herstel na een recente ziekte
Bij algemene oorzaken lijken de ogen soms vooral te reageren op wat er elders gebeurt. Het oog zelf kan er rustig uitzien, terwijl het derde ooglid toch zichtbaar is.
Haws syndroom uitgelegd
Je komt misschien de term Haws syndroom tegen. Daarmee wordt bedoeld dat bij beide ogen het derde ooglid naar voren komt, zonder dat er een duidelijke ontsteking in het oog te vinden is. Het wordt geregeld gezien bij katten met darmproblemen of een periode van maag en darm onrust. Het ziet er opvallend uit, maar het hoornvlies en de oogleden lijken verder niet pijnlijk.
Ook al klinkt dit relatief onschuldig, laat het wel beoordelen. Er kan behandeling nodig zijn voor de onderliggende darmklachten en de dierenarts kan inschatten hoe lang je het kunt aankijken.
Slimme thuistestjes zonder te gaan prutsen
Je hoeft niets open te trekken of te duwen om toch zinvolle informatie te verzamelen. Rustig observeren is vaak genoeg.
-
Kijk hoe het zich ontwikkelt
Is het derde ooglid een uurtje te zien en daarna weer weg, of blijft het de hele dag aanwezig -
Let op één oog of beide
Eén oog wijst vaker op een lokaal probleem zoals een krasje of ontsteking. Twee ogen tegelijk past eerder bij algemene oorzaken zoals stress of darmgedoe. -
Beoordeel het gedrag
Eetlust, drinken, spelen, wassen en normaal kattenbakgebruik vertellen veel over hoe je kat zich voelt. -
Bekijk het oog op afstand
Zie je roodheid, pus of knijpt je kat met het oog, dan is er vaak meer aan de hand.
Belangrijk om te voorkomen dat je het verergert: niet onder het ooglid wippen, niet zelf met wattenstaafjes in de weer en geen druppels gebruiken die nog in een kastje stonden van een oude klacht.
Wanneer ga je met je kat naar de dierenarts
Twijfel is al reden genoeg om te overleggen. Er zijn wel een paar duidelijke situaties waarin je beter niet wacht.
- Het derde ooglid blijft langer dan een dag zichtbaar
- Je kat toont pijn, trekt weg bij aanraking of houdt het oog dicht
- Er is dikke, gekleurde of stinkende uitvloeiing
- Het oog is rood, gezwollen of heeft een waas
- Je kat is sloom, eet slecht, braakt of heeft diarree
- Je vermoedt een kras door stoeien of een takje
Oogproblemen kunnen in korte tijd omslaan van mild naar serieus. Snelle controle voorkomt vaak gedoe en ongemak.
Wat doet de dierenarts bij een zichtbaar derde ooglid
De dierenarts bekijkt eerst het oog en de rest van je kat. Afhankelijk van de bevindingen kan dit onderzoek aan bod komen:
- Inspectie met een heldere lamp om oogleden, bindvlies en hoornvlies te bekijken
- Een druppel kleurstof om kleine beschadigingen op te sporen
- Meten van de oogdruk als daar aanleiding voor is
- Controle op tekenen van infectie of allergie
- Lichamelijk onderzoek met temperatuurmeting en soms onderzoek van de buik
- Bij vermoeden van parasieten of darmproblemen kan ontlastingsonderzoek volgen
De behandeling sluit aan bij de oorzaak. Denk aan oogzalf of druppels, een kuur tegen wormen, pijnstilling, advies voor luchtvochtigheid in huis of het aanpakken van maagdarmklachten. De meeste katten knappen vlot op als de juiste oorzaak is gevonden.
Veelgestelde vragen over het derde ooglid
Kan stress het derde ooglid zichtbaar maken
Ja. Een spannende dag, een nieuwe huisgenoot, harde knallen of een rit naar de dierenarts kan even zorgen voor meer zicht op het knipvlies. Trekt het weg zodra de rust terugkeert en is je kat verder zichzelf, dan is dat meestal geen probleem.
Is een zichtbaar derde ooglid altijd een ontsteking
Nee. Het kan, maar het hoeft niet. Het komt ook voor bij uitdroging, buikklachten of herstel na ziekte. Daarom is het belangrijk om het hele plaatje te bekijken en niet alleen het oog.
Mijn kat eet en speelt normaal maar ik zie wel het derde ooglid. Kan ik afwachten
Als het kortdurend is en je kat verder helemaal oké lijkt, kun je een dagje observeren. Verandert er iets in gedrag of blijft het derde ooglid zichtbaar, neem dan contact op met je dierenarts.
Waarom zie ik het vooral tijdens het slapen
Tijdens diepe rust verslappen de oogspieren. Een stukje knipvlies kan dan naar voren komen. Als je kat wakker en alert is, zou het weer moeten verdwijnen.
Mag ik oude oogdruppels gebruiken die ik nog heb liggen
Beter van niet. Niet elk middel past bij elke oogklacht en sommige druppels kunnen schade geven bij een kras op het hoornvlies. Laat eerst beoordelen wat er speelt.
Samenvatting en geruststelling
Een zichtbaar derde ooglid hoeft niet direct te betekenen dat je kat ziek is. In veel gevallen speelt slaperigheid, ontspanning of een kleine irritatie mee en verdwijnt het vanzelf. Blijft het langer zichtbaar, keert het steeds terug of zie je duidelijke klachten zoals roodheid, uitvloeiing, knijpen of sloom gedrag, dan is het tijd om te bellen. Snelle controle voorkomt pijn en voorkomt dat een eenvoudig probleem een lastig probleem wordt.
Wil je meer praktische uitleg over kattengezondheid en gedrag, bekijk dan ook de andere artikelen op Katvragen. Zo bouw je stap voor stap aan een handig naslagwerk voor jouw kat.